Mελισσοκομικοί Χειρισμοί

ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ

Παρακάτω θα κάνουμε μια προσπάθεια να ενημερώσουμε, τον αρχάριο μελισσοκόμο, και όχι μόνο, για τους χειρισμούς που χρειάζεται να γίνονται ανά μήνα και εποχή, αλλά και γενικά μέσα στο έτος, για να βρίσκονται στην καλλίτερη δυνατή κατάσταση τα μελισσάκια του, ώστε να παίρνει όσο γίνεται περισσότερο προϊόν απ’ αυτά και όχι μόνο.

Ας ξεκινήσουμε με κάποιους όρους, ένα λεξιλόγιο, με τους οποίους συννενοούνται οι μελισσοκόμοι:

Λεξικό Μελισσοκομικών Εργασιών

  • Επιθεώρηση: Αφορά τις εργασίες που γίνονται, από τον μελισσοκόμο, στο εσωτερικό της κυψέλης, απαιτούν το άνοιγμα αυτής και είναι η πλέον ενδιαφέρουσα και λεπτή ενασχόληση ενός μελισσοκόμου.
  • Τροφοδοσία: Αφορά το τάισμα των μελισσιών με έτοιμες φυσικές (μέλι) ή τεχνητές (σιρόπια – ζυμάρια) τροφές. Γίνονται είτε για να διεγείρουμε τη γέννα της βασίλισσας, είτε για να σώσουμε τα μελίσσια μας από λιμοκτονία, όταν δεν υπάρχουν τροφές στη φύση, είτε γιατί εφαρμόζουμε διάφορους χειρισμούς, είτε για να κάνουμε βασιλοτροφία.
  • Συνένωση: Είναι η δημιουργία ενός δυνατού μελισσιού από δυο ή και περισσότερα άλλα. Γίνεται είτε τέλος άνοιξης-αρχές καλοκαιριού, για να φτιάξουμε μεγάλους πληθυσμούς και να πάμε στις κύριες ανθοφορίες-στόχους με βάσιμες ελπίδες για μια καλή σοδιά, είτε το φθινόπωρο για να μπορέσουν να ξεχειμωνιάσουν με επιτυχία τα μελίσσια μας.
  • Μετάγγιση: Ονομάζουμε την μεταφορά-τοποθέτηση μελισσοσμηνών μέσα σε μια κυψέλη. Μπορεί να αφορά μελίσσια αφεσμού, μελίσσια από εγχώριες κυψέλες (κοφίνια κλπ), η ακόμα και μελισσοδέματα (αφορά πληθυσμούς μελισσών χωρίς πλαίσια που διακινούνται σε άλλες χώρες, αλλά που στην Ελλάδα δεν είναι διαδεδομένος τρόπος ανάπτυξης).
  • Κοψίματα-Παραφυάδες:Αφορά την εργασία κατά την οποία δημιουργούμε ένα ή περισσότερα μικρά, νέα μελίσσια από πλαίσια, με μέλισσες και γόνο, που παίρνουμε από κάποιο δυνατό μελίσσι.
  • Ορφάνια: Αφορά τις ενέργειες που πρέπει να κάνουμε προκειμένου να αποκτήσει και πάλι βασίλισσα, κάποιο μελίσσι που την έχασε.
  • Αρρενοτοκία: Αφορά τις ενέργειες που πρέπει να κάνουμε όταν σε ένα μελίσσι (ορφανό κατά βάση) κάποιες εργάτριες ωοτοκούν, με αποτέλεσμα τα πλαίσια να έχουν και/ή μόνο κηφηνοκελιά.
  • Παραπλάνηση: Αναφέρεται στο σύνολο των ενεργειών που πρέπει να κάνουμε, προκειμένου οι μέλισσες της μιας κυψέλης να μην μπερδεύονται και εισέρχονται σε κάποια άλλη κοντινή. Αυτό πετυχαίνεται βάφοντας διαφορετικά τις κοντινές κυψέλες, βάζοντας σημάδια κοντά ή πάνω σε αυτές, η ακόμα και διαφοροποιώντας τον προσανατολισμό των εισόδων τους.
  • Σμηνουργία: Είναι ο φυσικός τρόπος πολλαπλασιασμού των μελισσιών. Δημιουργούν μια νέα ή και περισσότερες βασίλισσες και ένα μέρος του πληθυσμού με την παλιά βασίλισσα εγκαταλείπουν την κυψέλη αναζητώντας μια νέα φωλιά. Το φυσικό αυτό φαινόμενο ο μελισσοκόμος οφείλει ή να το προβλέψει και είτε να το αποτρέψει με μεθόδους που θα δούμε, ή να το εκμεταλλευτεί, για να αυξήσει τη δύναμη του μελισσοκομείου του.
  • Αφεσμός: Το σμήνος με την παλιά βασίλισσα, (ή μια νέα), που εγκαταλείπει την κυψέλη για μια νέα φωλιά. Κατά τη σμηνουργία μπορεί να έχουμε περισσότερους από έναν αφεσμούς.
  • Λεηλασία: Είναι το σύνολο των προληπτικών, μα και κατασταλτικών, μέτρων απέναντι στο φαινόμενο κατά το οποίο οι μέλισσες, βρίσκοντας γλυκαντικές ουσίες σε αδύνατα μελίσσια, κάνουν επιδρομή και το ληστεύουν, ενώ πολλές μέλισσες σκοτώνονται. Κατά την εξέλιξη αυτού του φαινομένου οι μέλισσες παθαίνουν παροξυσμό και η αντιμετώπιση του από τον μελισσοκόμο απαιτεί λεπτούς χειρισμούς και ψυχραιμία. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή από τον μελισσοκόμο να μην δημιουργεί προϋποθέσεις για το φαινόμενο αυτό.
  • Πότισμα: Είναι η μέριμνα του μελισσοκόμου για την αδιάλειπτη παροχή καθαρού νερού στα μελίσσια του.
  • Προφύλαξη: Αφορά μια σειρά από επιλογές που έχει ο μελισσοκόμος προκειμένου να προστατεύσει τα μελίσσια τους, από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, κατά κύριο λόγο.
  • Βασιλοτροφία: Αναφερόμαστε στη δημιουργία βασιλισσών που εφαρμόζει κάποιος μελισσοκόμος για δική του χρήση ή για εμπορικούς σκοπούς.
  • Τράπεζα Βασιλισσών: Ονομάζουμε την δημιουργία κατάλληλων χώρων, όπου μπορούμε να διατηρήσουμε, για κάποιο διάστημα, τις βασίλισσες που έχουμε εκθρέψει ή αγοράσει. Οι χώροι αυτοί είναι κατάλληλα διαμορφωμένες κυψέλες ή και κάποιος άλλος εξοπλισμός (ειδικά πλαίσια – κλουβιά κλπ)
  • Εισαγωγή Βασίλισσας: Αφορά όλες εκείνες τις τεχνικές που απαιτούνται, προκειμένου μια νέα βασίλισσα να εισαχθεί σε ένα ορφανό μελίσσι και να γίνει αποδεκτή.
  • Περιορισμός Βασίλισσας: Αφορά όλες εκείνες τις τεχνικές που σκοπό έχουν να περιορίσουν, για κάποιο διάστημα, την βασίλισσα είτε σε κάποιο συγκεκριμένο πάτωμα – στην περίπτωση χειρισμών σε πολυώροφα συγκροτήματα – είτε σε κάποιο μέρος του εμβριοθαλάμου, ώστε να περιοριστεί η γέννα της, για συγκεκριμμένο σκοπό.
  • Μεταφορές Μελισσιών: Είναι το σύνολο των ενεργειών που πρέπει να κάνουμε προκειμένου να μεταφέρουμε τα μελίσσια μας σε έναν τόπο ανθοφορίας. Περιλαμβάνει την εξεύρεση του κατάλληλου χώρου, την προετοιμασία (εξασφάλιση αερισμού, ασφάλιση κλειδιών συγκράτησης της κάθε κυψέλης, την μελισσοστεγανοποίηση, την φόρτωση, την μεταφορά, την εκφόρτωση, την συνένωση (αν προβλέπεται) και τέλος το άνοιγμα της πόρτας των κυψελών.
  • Τοποθέτηση Μελισσιών: Είναι το σύνολο των επιλογών μας, προκειμένου τα μελίσσια μας να έχουν την μέγιστη δυνατή, προστασία, λειτουργικότητα και ασφάλεια, στους διάφορους τόπους που τα μεταφέρουμε και εγκαθιστούμε και κυρίως να έχουν νερό.
  • Τρύγος Μελισσιών:Πρόκειται για την αποκορύφωση των μελισσοκομικών χειρισμών, την τελική ανταμοιβή του μελισσοκόμου, με την έννοια πως όλα τα άλλα που κάνει κατά τη διάρκεια του έτους, αποσκοπούν στην συλλογή του βασικότερου προϊόντος δηλαδή του Μελιού. Ο τρύγος περιλαμβάνει τρεις φάσεις: Την οργάνωση και προετοιμασία του τρύγου, την συλλογή των πλαισίων μελιού και την αφαίρεση του μελιού από τα πλαίσια.
  • Προετοιμασία Διαχείμασης Μελισσιών: Είναι το σύνολο των ενεργειών που πρέπει να κάνουμε προκειμένου τα μελίσσια μας να περάσουν με επιτυχία την Χειμερινή περίοδο, ώστε να είναι σε καλή κατάσταση στην επόμενη μελισσοκομική περίοδο. Περιλαμβάνει θεραπείες από ασθένειες-εχθρούς, την εξασφάλιση τροφής, την προστασία από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, από την υγρασία, από εισβολείς και την διευθέτηση των πλαισίων με τον καλύτερο δυνατό τρόπο γι αυτή την περίοδο.
  • Απολύμανση κυψελών: Μια διαδικασία που πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο. Ο καλλίτερος τρόπος είναι το φλόγιστρο, αν και υπάρχουν και άλλες μέθοδοι όπως εμβύθιση σε διάλυμμα χλωρίνης, ή σε διάλυμμα καυστικού νατρίου και καλό ξέπλυμα με νερό.
  • Απολύμανση εργαλείων: Γίνεται και αυτή με φλόγα, όπου μπορεί να εφαρμοστεί ή με διάλυμα χλωρίνης, όπου δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε φλόγα, όπως πλαστικά μέρη κλπ.
  • Επισκευή κυψελών: Είναι όλες εκείνες οι εργασίες που επιβάλλονται για να παραμένουν πάντα οι κυψέλες μας κατάλληλες και ασφαλείς για να φιλοξενήσουν μέλισσες. Περιλαμβάνουν στοκάρισμα χαραμάδων, βάψιμο, έλεγχο συνδέσμων κλπ.
  • Συντήρηση Εξοπλισμού: Αναφέρεται κυρίως στις εργασίες ελέγχου και συντήρησης, αν χρειάζεται, που πρέπει να κάνουμε στον βοηθητικό μελισσοκομικό μας εξοπλισμό, όπως είναι ο μελιτοεξαγωγέας μας, το μαχαίρι απολέπισης, η συσκευή συρμάτωσης κλπ.
  • Τακτοποίηση υλικού: Ο καλός μελισσοκόμος πρέπει να έχει τάξη στην εργασία του. Θα πρέπει, ανά πάσα στιγμή, να γνωρίζει που έχει το κάθε τι που απαιτεί η δουλειά του, αλλά και ότι άλλο έκτακτο και βοηθητικό υλικό τυχόν χρειαστεί, όπως σύρματα, καρφιά, βίδες κλπ.